Trang chủ » Cẩm nang sống khoẻ » Đau nhức xương khớp » Phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật: Những bài tập cần biết

Phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật: Những bài tập cần biết

Biên tập viên: Nguyễn Hằng

Tham vấn y khoa: BSCK1 Đào Hữu Nguyên

Quá trình phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật là hết sức quan trọng giúp người bệnh trở lại cuộc sống bình thường và tránh những biến chứng nguy hiểm. Việc phục hồi nên bắt đầu càng sớm càng tốt, bên cạnh đó, cần thực hiện đúng cách theo chỉ định của bác sĩ hoặc người có chuyên môn. Tham khảo nội dung dưới đây để hiểu hơn về quá trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật khớp gối.

1. Tầm quan trọng của phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật

Sau khi phẫu thuật, cần khoảng 2 tháng để các tổn thương lành lại. Một chương trình phục hồi phù hợp sẽ hỗ trợ rút ngắn thời gian phục hồi, đảm bảo chức năng vận động, bảo vệ cơ và hệ thống cấu tạo nên đầu gối. Từ đó giúp bạn sớm khôi phục toàn bộ chức năng của đầu gối. Thông qua các bài tập và liệu pháp phù hợp, bạn có thể nhanh chóng trở lại các hoạt động thể thao ở cường độ như trước chấn thương phải phẫu thuật.

Phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật hướng đến mục tiêu:

  • Kiểm soát sưng nề, giảm đau nhức.
  • Tránh các biến chứng sau phẫu thuật.
  • Cải thiện tầm vận động của khớp.
  • Tăng cường sự dẻo dai và sức mạnh cơ.
  • Giúp người bệnh sớm trở lại các sinh hoạt, vận động như bình thường.

2. Các kỹ thuật cơ bản phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật

Phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật

Để nâng cao hiệu quả trị liệu, ngay từ khi nằm viện, người bệnh cần được tập các động tác đơn giản như gấp gối. Khi đầu gối đã vững vàng, ổn định, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ giúp người bệnh đi bộ với nạng hoặc khung tập đi. Các bài tập này cần được thực hiện đều đặn mỗi ngày vài lần.

Bên cạnh các bài tập được hỗ trợ từ kỹ thuật viên, người bệnh cũng cần chủ động tập theo hướng dẫn của người có chuyên môn. Chương trình tập luyện có thể bao gồm các bài tập làm vững chắc khớp gối, chịu lực thăng bằng,… Một số biện pháp chung được đưa ra:

2.1 Thực hiện xoa bóp

Người bệnh nên thường xuyên xoa bóp để tăng cường máu lưu thông giúp mau liền các tổn thương. Tuy nhiên, chỉ xoa bóp nhẹ nhàng bằng tay, tuyệt đối không dùng dầu, cao, hay các loại thuốc,… để xoa bóp. Điều này có thể khiến khớp bị xơ cứng, vôi hóa rất nguy hiểm.

2.2 Tập cử động khớp

Nếu khớp bất động lâu sẽ dẫn đến tê cứng do cơ bị co ngắn, bao khớp xuất hiện tình trạng co rúm. Trong khi đó, bao hoạt dịch tăng sản mỡ, sụn dần bị bào mòn, dễ dẫn đến các tổn thương xương khớp khác. Chính vì vậy, cần tập cử động khớp thường xuyên để bơm cho dịch khớp ra vào. Có như vậy khớp mới được nuôi dưỡng đầy đủ và trở nên mềm mại, cử động linh hoạt.

Người bệnh nên tập các động tác co duỗi. Thực hiện với thời gian co duỗi mỗi lần là 45 giây. Mỗi ngày nên tập từ 4-5 lần, mỗi lần từ 10-15 phút. Thời điểm tập có thể bắt đầu từ ngày thứ 3 sau phẫu thuật hoặc sau bó bột.

2.3 Gia tăng lực cơ 

Bao gồm các bài tập:

  • Tập tăng sức căng của cơ: Giữ nguyên độ dài bó cơ, khớp không cử động.
  • Bài tập co cơ: Khớp cử động, cơ co ngắn lại.
  • Khi khớp cử động còn đau nhiều thì nên tập căng cơ, khi khớp đã đỡ đau có thể tập co cơ.

2.4 Vận động trị liệu

Tùy vào mức độ tổn thương cần hồi phục sau phẫu thuật mà bác sĩ và kỹ thuật viên vật lý trị liệu sẽ thiết kế các bài vận động phù hợp với từng bệnh nhân. Khi chưa vận động được, người bệnh sẽ được tập các bài tập thụ động có sự trợ giúp của bác sĩ và kỹ thuật viên. Khi người bệnh vận động được sẽ được hướng dẫn các bài tập với xe đạp, lên xuống cầu thang, tập ngồi xổm, đứng lên,…

2.5 Kết hợp các liệu pháp vật lý trị liệu 

Các liệu pháp được áp dụng thường hướng đến tác dụng nhiệt giúp giảm đau, giãn cơ, lưu thông tuần hoàn máu,… Từ đó rút ngắn thời gian hồi phục, tăng cường sức mạnh cho cơ. 

Theo đó, sau khoảng 4 tuần phẫu thuật khớp gối, người bệnh có thể được chỉ định dùng các liệu pháp như:

  • Sóng siêu âm.
  • Điện xung kích thích cơ.
  • Tia laser công suất cao.
  • Các loại máy áp lực hơi xoa bóp, điều trị tại chỗ.

3. Cách tập phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật

Việc tập phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật cần được thực hiện phù hợp theo từng giai đoạn:

3.1 Phục hồi giai đoạn 1: Từ 1- 2 tuần sau phẫu thuật

Mục tiêu

  • Giảm sưng đau.
  • Duy trì duỗi gối 0 độ và gấp 100 độ.
  • Bảo toàn sức mạnh của cơ.
  • Đi lại được với các dụng cụ trợ giúp như nạng, gậy, khung tập đi.

Luyện tập ngày đầu tiên sau phẫu thuật:

  • Chườm lạnh ngày 3 lần, mỗi lần khoảng 15 phút.
  • Tập co cơ trên giường.
  • Tập vận động khớp cổ chân, trượt gót chân.
  • Tập ngồi dậy, thay đổi vị trí trên giường.

Ngày thứ 2 sau phẫu thuật:

  • Tiếp tục các bài tập như ngày đầu tiên.
  • Tập gập, duỗi, dạng và khép háng (có thể nhờ người thân hỗ trợ).
  • Tập ngồi trên ghế 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 30 phút.
  • Tập di chuyển vào nhà vệ sinh, nhà tắm với sự hỗ trợ của người thân/
  • Vận động chủ động khớp gối từ 10 độ đến 80 độ.

Ngày thứ 3- 2 tuần sau phẫu thuật khớp gối:

  • Tiếp tục các bài tập như 2 ngày đầu tiên.
  • Tập duỗi khớp gối hoàn toàn.
  • Tập sức mạnh cho cơ đùi, sức cơ cẳng chân bằng các bài tập có sức cản.
  • Tập đứng chịu lực lên 2 chân, đứng chịu lực 1 chân.
  • Tập thăng bằng khi đứng, cố gắng tập dồn trọng lượng cơ thể lên chân phẫu thuật.
  • Tập di chuyển dần với gậy, nạng, khung tập đi,…

3.2 Phục hồi giai đoạn II: Từ 2- 5 tuần sau phẫu thuật khớp gối

Bài tập xuống tấn phục hồi khớp gối

Các bài tập phục hồi chức năng trong giai đoạn này ngoài giảm đau và phù nề, sẽ tập trung vào tăng cường sức mạnh cơ để người bệnh sớm trở lại hoạt động hàng ngày.

Phương pháp thực hiện:

Vẫn duy trì các bài tập ở giai đoạn I, kết hợp thêm:

  • Tiến hành gấp duỗi khớp gối bằng các bài tập thụ động hoặc chủ động có trợ giúp.
  • Cố gắng tăng độ gấp gối qua từng tuần để nâng tầm vận động khớp đạt từ 0-115 độ.
  • Tập kéo giãn thụ động với sự trợ giúp của kỹ thuật viên.
  • Tập vận động khớp chủ động với sức cản tăng dần.
  • Sang tuần thứ 3 bắt đầu thực hiện các bài tập xuống tấn.
  • Tập bước đi trên đệm, đi qua chướng ngại vật có sự trợ giúp của nạng.
  • Tập di chuyển chủ động đến nhà tắm, nhà vệ sinh.
  • Tập đạp xe.

3.3 Phục hồi giai đoạn III: Sau phẫu thuật từ 6- 8 tuần

Các bài phục hồi trong giai đoạn III sẽ nhanh chóng giúp bạn trở về cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.

Phương pháp: Duy trì tập luyện ở giai đoạn II

  • Tiếp tục tập vận động gấp duỗi khớp gối phẫu thuật.
  • Tập tăng cường sức mạnh cơ và đứng chịu lực hoàn toàn trên chân phẫu thuật.
  • Tập di chuyển mà không cần dụng cụ trợ giúp.
  • Tập đi bộ, bước lên xuống cầu thang.
  • Tập đạp xe, chạy nhẹ và trở lại các hoạt động thể thao nhẹ nhàng.

4. Chế độ ăn sau phẫu thuật khớp gối để nhanh hồi phục

Bên cạnh việc tuân thủ trị liệu theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, chế độ ăn uống cũng đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phục hồi sau phẫu thuật khớp gối.

4.1. Thức ăn dạng lỏng

Thuốc gây mê có thể làm chậm quá trình trao đổi chất của cơ thể, trong khi thuốc giảm đau sau hậu phẫu có nguy cơ gây buồn nôn. Chính vì vậy, các bác sĩ khuyên trong một vài ngày đầu, người bệnh chỉ nên ăn các loại thức ăn dạng lỏng và dần trở lại chế độ ăn uống bình thường.

4.2. Nên ăn các loại rau củ nhiều chất xơ

Đây là nguồn thực phẩm không thể thiếu cho người bệnh sau phẫu thuật. Trong rau xanh có đầy đủ hàm lượng chất xơ cần thiết cho cơ thể. Trong khi trái cây chứa nhiều vitamin cùng chất chống oxy hóa, giúp hỗ trợ phục hồi các tổn thương sau phẫu thuật.

4.3. Các loại sữa

Người bệnh sau phẫu thuật cơ thể rất yếu nên cần được bổ sung dưỡng chất từ sữa và các sản phẩm thay thế. Tuy nhiên lúc này hệ tiêu hóa hoạt động còn kém, hạn chế khả năng dung nạp lactose, nên lựa chọn các loại sữa ít béo, sữa đậu nành, sữa gạo hoặc sữa chua để dễ tiêu hóa.

4.4. Ưu tiên các loại cá

Cá sở hữu nhiều thành phần dinh dưỡng quan trọng, đem lại nhiều lợi ích sức khỏe. Do đó, loại thực phẩm này được khuyến khích sử dụng cho bệnh nhân sau phẫu thuật khớp gối. Nên cho người bệnh ăn các loại cá béo như: cá hồi, cá mòi, cá trích,…

Bên cạnh việc bổ sung các loại dinh dưỡng kể trên, trong quá trình phục hồi khớp gối, người bệnh cần tuyệt đối kiêng sử dụng rượu bia, chất kích thích; hạn chế ăn các thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ; thức ăn được nấu cho người bệnh không nên quá mặn, hoặc cho nhiều gia vị cay nóng khiến tổn thương lâu lành.

5. Những lưu ý trong phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật

  • Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ phẫu thuật và chuyên viên vật lý trị liệu.
  • Không để chân phẫu thuật phải gánh chịu sức nặng.
  • Luôn dùng nạng khi tập di chuyển đến khi bác sĩ hoặc chuyên viên xác nhận sự tiến bộ.
  • Không vặn mình hoặc xoay trên chân phẫu thuật.
  • Tránh ngồi bắt chéo chân.
  • Không bê vác vật nặng.
  • Có chế độ ăn uống nghỉ ngơi hợp lý, tránh tập luyện quá sức. Chế độ dinh dưỡng không đảm bảo có thể ảnh hưởng tới thời gian hồi phục sau phẫu thuật.

6. Phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật ở đâu?

Phục hồi chức năng tại WinMedic

Phẫu thuật khớp gối khá nguy hiểm và tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không được chăm sóc, hồi phục đúng cách. Do đó, để đảm bảo an toàn, quá trình hồi phục cần được thực hiện tại những trung tâm phục hồi chức năng uy tín.

Phòng khám WinMedic sở hữu trang bị máy móc hiện đại, cũng đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên vật lý trị liệu giỏi, giàu kinh nghiệm đã giúp hàng nghìn bệnh nhân khôi phục chức năng vận động, trở về với cuộc sống sinh hoạt hàng ngày sau phẫu thuật khớp gối. 

Trước khi lên phác đồ phục hồi chức năng khớp gối cho bệnh nhân, các bác sĩ của WinMedic sẽ kiểm mức độ tổn thương, những vấn đề gặp phải sau phẫu thuật, từ đó đưa ra bài tập theo từng giai đoạn phục hồi. Ngoài tập vận động, bác sĩ cũng sẽ kết hợp thêm một số trị liệu khác như:

  • Trị liệu giảm áp bằng máy Hill DT
  • Sóng siêu âm 3 BAND tác động sâu vào hệ thống dây chằng, xương sụn, kích thích hồi phục tổn thương.
  • Điện xung Firing tạo ra nhiệt lượng thư giãn khớp xương, tăng cường tuần hoàn máu.
  • Máy áp lực hơi UAM 8100 xoa bóp, massage vùng điều trị, khôi phục vận động cho người bệnh.

Mọi thắc mắc về quy trình, phác đồ phục hồi chức năng khớp gối sau phẫu thuật, người bệnh có thể liên hệ hotline 0917086003. Hoặc đến trực tiếp phòng khám WinMedic tại Số 22 Bùi Thị Xuân, Q. Tân Bình, TP. HCM.

XEM THÊM:

Nguồn tham khảo

Winmedic giúp độc giả tìm kiếm nguồn thông tin chính xác nhất dựa trên các công trình nghiên cứu Y học đã được công bố, thẩm định trong và ngoài nước. Các tài liệu chúng tôi đưa ra đều được nghiên cứu và kiểm duyệt kỹ lưỡng đảm bảo thông tin cập nhật mới và khách quan nhất. Quý độc giả có thể tham khảo thêm chính sách biên tập của chúng tôi để xác nhận nội dung mà mình đọc được là chính xác và hữu ích.

Tham Vấn Y Khoa

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *